Hangi ekipmanın ne sıklıkla kontrol edileceği, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin EK-III bölümündeki tabloda ekipman ekipman belirlenmiştir. Kısa cevap şu: Her ekipmanın kendi süresi vardır ve işletmede bu süre, son raporunuzda yazan bir sonraki kontrol tarihi ile takip edilir. Bu yazıda kapsamdaki ekipman gruplarını, süre dolmadan kontrol gerektiren durumları ve tarihleri kaçırmamak için pratik bir takip yöntemini özetledik.
Periyodik kontrol süreleri nerede yazar?
Sürelerin dayanağı, yönetmeliğin EK-III bölümündeki periyodik kontrol tablosudur. Tabloda her ekipman için hangi standartlara göre kontrol edileceği ve ne kadar sürede bir kontrol edileceği yer alır. Yönetmelik zaman zaman değiştirildiği için süreleri ezberden ya da eski bir listeden değil, mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden kontrol etmenizi öneririz.
Ekipman ağır koşullarda ya da yoğun kullanılıyorsa, kontrolü yapan kişi daha sık kontrol önerebilir. Bu nedenle işletme için esas alınacak pratik tarih, raporda yazan bir sonraki kontrol tarihidir.
Hangi ekipmanlar periyodik kontrole tabidir?
Aşağıdaki liste, işyerlerinde en sık karşılaştığımız ekipman gruplarını ve ilgili hizmet sayfalarımızı gösterir. Her grubun süresi EK-III tablosunda ayrı ayrı belirlenmiştir.
Kaldırma ve iletme ekipmanları
- Forklift Periyodik Kontrolü ve İstif Makinesi Kontrolü
- Vinç Periyodik Kontrolü
- Caraskal ve Palanga Kontrolü
- Personel Yükseltici Platform Kontrolü
- Kaldırma Aparatları Kontrolü (sapan, zincir, kanca, halka)
Basınçlı ekipmanlar
- Hava Tankı ve Kompresör Kontrolü
- Buhar Kazanı Periyodik Kontrolü ve Kalorifer Kazanı Kontrolü
- Hidrofor ve Genleşme Tankı Kontrolü
Basınçlı kaplarda gözle muayeneye ek olarak test ve ölçümler de yapılır; hangi testin ne zaman isteneceği EK-III tablosunda ve ilgili standartlarda belirtilir.
Elektrik tesisatı ve ilgili sistemler
- Elektrik İç Tesisat Periyodik Kontrolü
- Topraklama Ölçümü
- Yıldırımdan Korunma Tesisatı (Paratoner) Ölçümü
- Jeneratör Periyodik Kontrolü ve Akümülatör Ölçümü
Yangın ve diğer tesisatlar
- Yangın Söndürme Tesisatı Kontrolü
- Yangın Algılama ve İhbar Sistemi Kontrolü
- Havalandırma Tesisatı Kontrolü
- İş İskelesi Kontrolü
Tüm hizmetlerin listesini Periyodik Muayene sayfamızda bulabilirsiniz.
Süre dolmadan kontrol gereken durumlar
Periyodik kontrol yalnızca takvime bağlı değildir. Ekipmanın güvenliğini etkileyebilecek bir durumdan sonra, bir sonraki kontrol tarihi gelmemiş olsa bile ekipman yeniden kontrol edilmelidir. Sahada en sık karşılaştığımız durumlar şunlardır:
- Ekipmanın ilk kurulumu ya da başka bir yere taşınıp yeniden kurulması
- Önemli bir onarım, parça değişikliği veya kapasiteyi etkileyen tadilat
- Ekipmanın karıştığı bir kaza ya da hasar
- Uzun süre kullanılmadan bekletilen ekipmanın yeniden devreye alınması
- Su baskını, deprem, yangın gibi olağan dışı olaylar
Bu durumlarda takvimi beklemeyin; ekipmanı yeniden kullanmadan önce kontrol ettirin.
Kendi takip listenizi nasıl tutarsınız?
Denetimlerde en sık gördüğümüz sorun, raporun hiç olmaması değil, süresinin birkaç ay önce dolmuş olmasıdır. Bunu önlemenin en basit yolu, tüm ekipmanları tek bir listede takip etmektir. Listede her ekipman için şu bilgileri tutun:
- Ekipman ve seri numarası: Aynı tipte birden fazla ekipman varsa her biri ayrı satırda olmalı.
- Bulunduğu yer: Bina, hol veya hat bilgisi.
- Son kontrol tarihi ve rapor numarası
- Bir sonraki kontrol tarihi: Raporda yazan tarihi aynen girin.
- Sonuç: Uygun mu, uygun değil mi?
- Açık uygunsuzluklar ve sorumlusu: Giderildiği tarihle birlikte.
Listeyi bir sonraki kontrol tarihine göre sıralayın ve tarihi yaklaşan ekipmanlar için kontrolü en az bir ay önceden planlayın. Birden fazla ekipmanın kontrolünü aynı güne toplamak, üretimin daha az etkilenmesini sağlar.
Periyodik kontrol, bakım ve günlük kontrol aynı şey değildir
İşletmelerde sık karıştırılan üç kavram vardır ve biri diğerinin yerini tutmaz:
- Günlük kontrol: Operatörün vardiya başında yaptığı gözle kontrol. Fren, ikaz, kaçak, hasar gibi bariz sorunları erken yakalar.
- Bakım: Üreticinin talimatına göre servis firmasının yaptığı yağlama, ayar ve parça değişimi.
- Periyodik kontrol: Yetkili ve bağımsız bir kişinin ekipmanı test ve ölçümlerle inceleyip güvenli kullanılıp kullanılamayacağını raporlaması.
Bakım kaydı ya da servis formu, periyodik kontrol raporu yerine geçmez. Denetimde istenen belge, kontrolü yapan kişinin imzasını ve kayıt numarasını taşıyan periyodik kontrol raporudur. Üçü birlikte düzenli yürütüldüğünde ekipman hem kontrolü sorunsuz geçer hem de daha uzun ömürlü olur.
İSG uzmanları için kısa notlar
- Raporda kontrolü yapan kişinin EKİPNET kayıt numarası olup olmadığına bakın. Ayrıntılar için periyodik kontrolü kimlerin yapabileceğini anlattığımız yazıyı okuyabilirsiniz.
- "Uygun değil" sonucu alan ekipman, eksikler giderilip yeniden kontrol edilene kadar kullanılmamalıdır.
- Kiralık ekipmanlarda (forklift, platform, mobil vinç) geçerli raporu kiralayan firmadan isteyin ve dosyaya ekleyin.
- Yeni alınan ekipmanların kullanıma başlamadan önce kontrol edilmesini satın alma sürecine ekleyin.
Sonuç
Periyodik kontrol sürelerini doğru takip etmek için EK-III tablosunu ve son raporlarınızdaki bir sonraki kontrol tarihlerini esas alın, ekipmanlarınızı tek bir listede toplayın. İkitelli OSB ve Başakşehir başta olmak üzere İstanbul'daki sanayi bölgelerinde işletmenizin ekipman listesini çıkarıp kontrolleri tek bir planda topluyoruz. Aymati Proje'nin Periyodik Muayene hizmeti için teklif isteyebilirsiniz.